Een goede samenwerking start met het maken van goede afspraken. Die afspraken worden vastgelegd in de zorgboerderijovereenkomst.
- De zorgboerderijovereenkomst heeft het statuut van een vrijwilligersovereenkomst. De overeenkomst werd opgemaakt in overleg met de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg. De inspectiediensten van deze overheid erkennen het vrijwillige karakter van de zorgboerderijovereenkomt. Die vrijwilligheid houdt in dat er geen sprake is van een werkgever-werknemer relatie en dat de arbeidswetgeving hier niet van toepassing is.
De zorgboerderijovereenkomst is tevens de grondslag voor de toekenning van een subsidie vanuit de Vlaamse overheid – Departement Landbouw en Visserij aan de land- en tuinbouwbedrijven die zorgactiviteiten op hun bedrijf uitoefenen.
De overeenkomst bevat volgende onderdelen:
De gegevens van de drie ondertekenende partijen
De landbouwer en zijn bedrijf
Hier vul je het landbouwnummer in. Met dit nummer is het bedrijf gekend bij het Departement Landbouw en Visserij. De landbouwnummers worden toegekend door de Afdeling Markt- en Inkomensbeheer van het Agentschap voor Landbouw en Visserij. Voor vragen omtrent het landbouwnummer kan je terecht bij de provinciale dienst van deze afdeling.
Onder het landbouwnummer vermeld je de naam van jouw bedrijf (ingeval van vennootschap moet je hier dus de vennootschapsnaam invullen). Let erop dat het landbouwnummer en de bedrijfsnaam die je opgeeft met elkaar overeenstemmen.
Sommige zorgboerderijen zijn niet erkend als professioneel land- of tuinbouwbedrijf en hebben bijgevolg geen landbouwnummer. Deze zorgboerderijen hoeven in het vak ‘landbouwnummer’ niets in te vullen.
De samenwerkende voorziening
Hier vul je het nummer in waarmee jouw organisatie gekend is bij de Vlaamse overheid (hetzij Departement Welzijn, hetzij Departement Onderwijs). Voor de voorzieningen van sommige welzijnssectoren zijn dat 9 cijfers (zoals voorzien op het invulblad) maar bij andere welzijnsvoorzieningen is het erkenningsnummer korter.
Gemeenschapsinstellingen en sommige welzijnsorganisaties die uitgaan van de Vlaamse overheid (bv. sociale dienst van het Comité voor Bijzondere Jeugdzorg) hebben geen erkenningsnummer en hoeven dit niet in te vullen.
De zorgvrager
Indien de zorgvrager handelingsonbekwaam is (minderjarig, in staat van verlengde minderjarigheid, …) dienen ook de gegevens van zijn wettelijke vertegenwoordiger ingevuld. Deze wettelijke vertegenwoordiger moet zijn toestemming geven voor de samenwerking door de overeenkomst onderaan mee te tekenen.
Het handelingsplan
Indien het gaat om een groep van zorgvragers die onder begeleiding van medewerkers van de voorziening naar de zorgboerderij komt, hoeft het handelingsplan niet ingevuld. De zorgboer stelt enkel ruimte en werk ter beschikking maar staat niet in voor de begeleiding van de gasten. In dat geval kruis je bij punt 3 het vakje ‘nee’ aan.
In alle andere gevallen is het handelingsplan een elementair onderdeel van de overeenkomst. In dit handelingsplan wordt immers de doelstelling van de zorgboerderijovereenkomst voor de specifieke cliënt in zijn specifieke situatie afgebakend. Het dient daarom met zorg ingevuld.
Allereerst wordt aangeduid wie de begeleiding van de zorgvrager ter harte zal nemen
- op de zorgboerderij: je vult hier de naam in van de persoon die zich voornamelijk zal bezig houden met het toekennen van taken aan en het opvolgen van de zorgvrager. Meestal is dat de boer of de boerin maar soms is het eerder de zoon of dochter die mee het bedrijf uitbaat of een ouder van de boer(in). In andere situaties kan het ook een personeelslid van het bedrijf zijn.
- voor de voorziening: hier geef je op wie de eerste contactpersoon is van de begeleidende welzijnsvoorziening. Soms kan het zinvol zijn om de gegevens van meerdere contactpersonen op te nemen. Het gebeurt immers dat de dagelijkse begeleiding van de werkzaamheden op de boerderij wordt overgedragen aan een andere instantie dan de begeleidende voorziening (bv. in geval van een school time out is de begeleider altijd een medewerker van het CLB maar de dagelijkse opvolging kan overgedragen worden aan de leerlingenbegeleider).
Op deze plaats dienen de contactgegevens van de begeleiders (zowel van de zorgboerderij als van de voorziening) nauwkeurig ingevuld. Aarzel niet om hier ook GSM-nummers en e-mail adressen op te nemen. In geval van vragen of problemen dienen de verschillende begeleiders immers vlot bereikbaar te zijn.
In geval van time-out met nachtopvang moet er een contactnummer opgegeven worden waarop de begeleider (of een plaatsvervanger) 24 op 24 uur direct bereikbaar is.
In punt 8 dient omschreven wat van de boer(in) verwacht wordt om de doelstelling van de samenwerking met de zorgboerderij te bereiken.
In punt 9 som je op wat de begeleidende voorziening aan ondersteuning zal bieden om de samenwerking alle kansen te geven. De ondersteunende maatregelen kunnen zowel naar de zorgboerderij als naar de zorgvrager gericht zijn.
In punt 10 kan informatie over de zorgvrager opgenomen worden. Het gaat dan om informatie die volgens de begeleiding van de welzijnsvoorziening belangrijk is om mee te delen aan de zorgboerderij met het oog op
- de bescherming van de veiligheid van zorgboer en zorgvrager
- het goed verloop van de samenwerking
Tenslotte wordt in het handelingsplan aangegeven wanneer de evaluatiemomenten op het bedrijf zullen plaats hebben. Hoe vaak zal dit gebeuren en op welke manier: per telefoon, met een bezoek? Is de cliënt telkens aanwezig? Hoe worden vertegenwoordigers van de zorgvrager daarbij betrokken? Is er een proefperiode?
De praktische regelingen
Duur van de overeenkomst
De overeenkomst kan van bepaalde duur zijn. In dat geval vul je begin- én einddatum in. Een overeenkomst voor bepaalde duur kan niet verlengd worden. Ingeval van verlenging moet een volledig nieuwe overeenkomst worden aangemaakt.
Is de overeenkomst van onbepaalde duur dan vul je enkel de begindatum in en laat je het vak voor de einddatum open.
Indien er de overeenkomst slechts wort uitgevoerd in bepaalde periodes kan je dit hier bij omschrijven bv. enkel tijdens schoolvakanties of niet tijdens de wintermaanden.
Weekschema
Geef hier aan op welke vaste dagen en uren de zorgvrager op de zorgboerderij zal komen.
Mogelijke taken
Bij de opstart is het vaak een zoektocht om te bepalen welke activiteiten al dan niet mogelijk zijn, na een tijdje komt er wat structuur in en kan het belangrijk zijn voor bepaalde doelgroepen om deze structuur aan te houden. Enkele veelvoorkomende taken voor cliënten zijn: kleinere dieren voederen en verzorgen, stallen vegen of uitmesten, helpen bij onderhoud van het bedrijf of de weiden, helpen bij het veilingklaar maken van producten. In elk geval is werken met gevaarlijke machines uitgesloten!
Verzekering van de risico's
Een uitgebreide omschrijving van de mogelijke risico's en hoe deze te verzekeren vind je in de nota 'Verzekeringen op de zorgboederij'.
Onkostenvergoeding
De zorgboerderij heeft het recht een terugbetaling van eventueel gemaakte onkosten te vorderen. Dit dient wel vooraf afgesproken.
Naargelang de omstandigheden worden de onkosten betaald door de zorgvrager, de voorziening of een derde instantie.
Ingeval van een time out met overnachting wordt steeds een forfaitaire dagvergoeding aangerekend. Deze dekt de uitgaven die het bedrijf betaalt voor kost en inwoon.
Aanvullende afspraken
Meestal is het zinvol om over nog meer praktische aangelegenheden vooraf duidelijke afspraken te maken. We sommen enkele aspecten voor bijkomende afspraken op:
- Vervoer heen en terug,
- Wie legt de nieuwe taken uit, wie helpt in het begin eventueel bij nieuwe taken,
- Maaltijd/drank,
- Werkkledij,
- Wat dient er te gebeuren ingeval van ziekte of bij andere vormen van afwezigheid
- Werkpauzes: wanneer worden er pauzes genomen?
- Privacy: Welke delen van het huis zijn enkel voor het gezin bestemd? Zijn er bepaalde plaatsen waar de cliënt even op zichzelf kan zijn (bij overnachting bvb.) of waar kledij kan bewaard worden?
- Mag er gerookt worden? Waar en wanneer kan dit (niet)?
- Hoe wordt er omgegaan met kinderen, familie, klanten, leveranciers?
- GSM-gebruik
De ondertekening
De zorgboerderijovereenkomst wordt vastgelegd tussen drie partijen: de zorgboerderij, de zorgvrager en diens begeleidende voorziening. Elk van deze drie partijen moet de overeenkomst tekenen.
- 'Handtekening landbouwer': hier dient op zijn minst de bedrijfsleider te tekenen. Dat is degene op wiens naam het bedrijf staat of degene die de vennootschap vertegenwoordigt.
- 'Handtekening verantwoordelijke voorziening': hier dient de persoon wiens naam werd ingevuld bij punt 2 te tekenen.
- 'Handtekening zorgvrager of vertegenwoordiger': in beginsel is het de zorgvrager zelf die de overeenkomst ondertekent. Indien de zorgvrager niet bekwaam is om rechtshandelingen te stellen (minderjarig, in staat van verlengde minderjarigheid, …) moet diegene die hem/haar vertegenwoordigt de overeenkomst ondertekenen.
Bij wijze van symbolisch engagement blijft het in alle gevallen wenselijk dat de overeenkomst door nog meer mensen wordt ondertekent. Dat geldt zeker voor de minderjarige zorgvrager. Maar ook ingeval van samenwerking met een CLB is de handtekening van de schooldirectie en/of leerlingenbegeleider wenselijk. Ook de persoon die op het bedrijf voor de begeleiding van de hulpboer zal instaan tekent best mee.
Voorwerp van de zorgboerderijovereenkomst
In dit gedeelte hoeft niets ingevuld. Wel is het toegestaan specifieke bepalingen toe te voegen voor zover deze niet in strijd zijn met de reeds opgenomen artikelen. Deze artikelen zijn immers vastgesteld bij Ministerieel Besluit van 6 december 2005.
Ze bepalen onder meer dat:
- de overeenkomst geen arbeidsovereenkomst is
- de begeleidende voorziening erover waakt dat de zorgvrager zijn of haar sociale rechten behoudt
- het land- of tuinbouwbedrijf op vertrouwelijke wijze moet omgaan met persoonlijke informatie over de zorgvrager
- het land- of tuinbouwbedrijf waakt over veiligheid en hygiëne
- alle betrokken partijen verzekerd zijn voor burgerlijke aansprakelijkheid
- elke partij op elk moment een einde kan stellen aan de uitvoering van de overeenkomst