Om tot een succesvolle samenwerking op de zorgboerderij te komen moeten de betrokken partijen elkaar ondersteunen:
Begeleiding door de zorgboerderij
De zorgboer(in) maakt tijdens de beginfase van de samenwerking een inschatting van de mogelijkheden en beperkingen van de zorgvrager. Hij test wat de vaardigheden van de zorgvrager zijn en zoekt taken binnen zijn bedrijfsvoering die daarmee overeenstemmen. Het is best om niet meteen hoog te grijpen. Heel belangrijk is dat het zelfvertrouwen van de cliënt wordt versterkt. Daartoe is het nodig dat de cliënt succeservaringen kan opdoen. Naarmate de vaardigheden van de zorgvrager evolueren kunnen ook de taken aangepast worden.
Als zorgboer(in) neem je best de nodige tijd om aan de zorgvrager duidelijk te maken hoe de taken kunnen uitgevoerd worden. Enkele tips:
- toon de taken goed voor en laat de cliënt die onmiddellijk nadoen, herhaal dit meermaals
- maak gebruik van pictogrammen om duidelijk te maken welke taken op welke wijze moeten uitgevoerd worden
- maak een gedetailleerd stappenplan per taak en hang dit duidelijk zichtbaar op de plaats waar de taak moet uitgevoerd worden.
Dit zijn al tamelijk intensieve vormen van begeleiding. Zeker niet alle zorgvragers hebben dergelijke opvolging nodig. Toch luidt in het algemeen de boodschap om in de aanvangsfase de mogelijkheden van de zorgvrager niet te overschatten.
Bij zowat alle zorgvragers geldt de regel om niet meer dan één taak op te dragen. Pas als die taak is afgewerkt kan je een volgende opdracht aanbieden.
Begeleiding door de welzijnswerker
Uiteraard is de welzijnswerker er om de zorgvrager aan te moedigen. Zeker in de beginfase speelt de hulpverlener best kort op de bal door te beluisteren bij de zorgvrager hoe de eerste activiteiten op de zorgboerderij zijn verlopen. Maar ook in de verdere samenwerking kan het zinvol zijn om samen met de cliënt te reflecteren over de ervaringen die op de zorgboerderij werden opgedaan. Hoever je hierin wil gaan hangt uiteraard af van de hulpverleningsdoelstellingen. De zorgboerderij biedt in ieder geval een beschermde maar rijke en authentieke context aan sociale interacties waaruit de cliënt heel wat kan leren en ervaren over het eigen functioneren en dat van anderen.
Samen met de cliënt evalueert de welzijnswerker het groeiproces. Op basis daarvan kan hij ook beoordelen wanneer een opbouw of afbouw van de samenwerking op de zorgboerderij wenselijk is.
Ten minste zo belangrijk is de taak van de hulpverlener om ook de zorgboer(in) te ondersteunen. Hij kan de zorgboer(in) praktische tips geven over de manier waarop de taken best bij de zorgvrager aangebracht worden.
Maar meer nog dan dat hebben zorgboeren behoefte aan een klankbord bij de welzijnsvoorziening: iemand waaraan ze positieve zaken en moeilijkheden in het werken met de cliënt kwijt kunnen. Hun engagement is zo intensief dat ze een bondgenoot worden in het hulpverleningsproces. Om de ruimte te creëren waarin de zorgboer zijn verhaal kwijt kan zijn goede opvolgingscontacten noodzakelijk. Dit kan door regelmatige contactmomenten in te bouwen op het bedrijf. In de beginfase van de samenwerking zijn die contacten iets frequenter dan naarmate de samenwerking vlotter loopt.
Via deze regelmatige contacten groeit er een vertrouwensband tussen boer en hulpverlener waardoor de landbouwer bij eventuele problemen sneller contact zal nemen met de welzijnsvoorziening. Het spreekt daarom voor zich dat er binnen de voorziening één vaste hulpverlener-contactpersoon voor de zorgboerderij wordt aangeduid. Als de boer bij elk contact een andere hulpverlener ontmoet kan het vertrouwen moeilijk groeikans krijgen.
Belangrijk!
In geval van ernstige moeilijkheden moet de voorziening garant kunnen staan dat de gast onmiddellijk kan weggehaald worden. Dit is vooral van belang wanneer de gasten ook 's nachts opgevangen worden. Een zorgboerderijovereenkomst kan slechts van start gaan als de contactgegevens van de begeleider en voorziening duidelijk vermeld staan in de overeenkomst. Op de momenten dat de zorgvrager op de zorgboerderij aanwezig is moet er op de opgegeven nummers ook steeds iemand bereikbaar zijn.
Tips
Het kan ook wenselijk zijn dat er een bepaalde opleiding wordt voorzien voor de zorgboeren. Dit is meestal afhankelijk van de doelgroep die wordt opgevangen. bvb bij dementerende ouderen is een vorming rond dementieproblematiek wenselijk, ook voor de opvang van bvb drugverslaafden is meer achtergrondinformatie nodig. Voor opvang van andere doelgroepen kunnen tips gegeven worden over hoe er met bepaalde gedragingen en reacties best wordt omgegaan.
Sommige voorzieningen investeren sterk in een goede relatieopbouw met de zorgboeren waarmee ze samenwerken. De zorgboeren worden bijvoorbeeld uitgenodigd op feestelijke activiteiten in de instellingen. Andere voorzieningen organiseren een uitgebreide kennismakingsbijeenkomst waarop de zorgboeren al dan niet samen met andere externe partners worden uitgenodigd. Dit zijn alleszins elementen van waardering voor de zorgboerderijen waarmee je samenwerkt.
Begeleiding door Steunpunt Groene Zorg
De begeleiding die Steunpunt Groene Zorg aanbiedt concentreert zich voornamelijk in de zoek- en opstartfase van de samenwerking. Toch blijft de provinciale medewerker gedurende de ganse loop van de zorgboerderijovereenkomst ter beschikking van elk van de drie ondertekenende partijen. De vragen aan het steunpunt kunnen betrekking hebben op:
- informatie
- praktische hulp: bv. administratieve hulp bij het subsidiedossier van de zorgboerderij
- bemiddeling: soms rijzen er vragen over de respectievelijke verantwoordelijkheden van de partijen, over hun rechten en plichten of over de verwachtingen die ze aan elkaar mogen stellen. Vanuit de ervaring met veel verscheiden situaties kan de provinciale medewerker hier meer klaarheid in scheppen. Zeker als de onderlinge communicatie hierover wat mank dreigt te lopen kan het zinvol zijn tijdig te rade te gaan bij Steunpunt Groene Zorg.
De organisatie van regelmatige vormingsactiviteiten maakt ook deel uit van de ondersteunende opdracht van Steunpunt Groene Zorg. Jaarlijks is er in elke provincie een Trefdag en organiseren we meerdere momenten voor themagerichte ervaringsuitwisseling tussen zorgboer(inn)en.